SkanderlyShqip
Grammatica · Aoristo
Passato compiutoVerificato da un madrelingua e da grammatiche
Aoristo — regolare✓ madrelingua
Desinenze sull'esempio di punoj (lavorare) e bëj (fare).
| unë | punova |
| ti | punove |
| ai/ajo | punoi |
| ne | punuam |
| ju | punuat |
| ata/ato | punuan |
| unë | bëra |
| ti | bëre |
| ai/ajo | bëri |
| ne | bëmë |
| ju | bëtë |
| ata/ato | bënë |
Aoristo — irregolari (triadi)✓ madrelingua
Imparate insieme: presente → aoristo → participio.
| presente | aoristo | participio | traduzione |
|---|---|---|---|
| ha | hëngra | ngrënë | mangiare |
| bie | ra | rënë | cadere |
| vij | erdha | ardhur | venire |
| them | thashë | thënë | dire |
| jap | dhashë | dhënë | dare |
| shoh | pashë | parë | vedere |
| marr | mora | marrë | prendere |
| sjell | solla | sjellë | portare |
| kam | pata | pasur | avere |
| fle | fjeta | fjetur | dormire |
| dua | desha | dashur | volere |
| lë | lashë | lënë | lasciare |
| vë | vura | vënë | mettere |
| heq | hoqa | hequr | togliere |
| dal | dola | dalë | uscire |
jam (essere): l'aoristo qeshë è quasi inutilizzato nel parlato — si dice isha (imperfetto) o kam qenë (perfetto). Il participio qenë è molto frequente: si ke qenë? (come stai?).
SkanderlyShqip
Grammatica · Participi
Participi regolari — per gruppiNewmark, FSI
-uar
Verbi in -oj
punojpunuarlavorare
mësojmësuarimparare
takojtakuarincontrare
harrojharruardimenticare
mendojmenduarpensare
kërkojkërkuarcercare
shikojshikuarguardare
dëgjojdëgjuarascoltare
fillojfilluariniziare
mbarojmbaruarfinire
kujtojkujtuarricordare
urojuruaraugurare
lejojlejuarpermettere
lexojlexuarleggere
kontrollojkontrolluarcontrollare
organizojorganizuarorganizzare
vizatojvizatuardisegnare
pastrojpastruarpulire
-r
verbi in -uaj / -yej
paguajpaguarpagare
shkruajshkruarscrivere
lyejlyerspalmare
thyejthyerrompere
kryejkryereseguire
-ur
base in consonante
haphapuraprire
mbyllmbyllurchiudere
kapkapurafferrare
pjekpjekurcuocere al forno
hedhhedhurgettare
prekprekurtoccare
qepqepurcucire
ndezndezuraccendere
shtypshtypurstampare
mbytmbyturaffogare
përdorpërdorurusare
njohnjohurconoscere
matmaturmisurare
shprehshprehuresprimere
-rë
vocale + j / monosillabici
bëjbërëfare
lajlarëlavare
thajtharëseccare
fryjfryrësoffiare
pipirëbere
ndajndarëdividere
fshijfshirëpulire
-në
monosillabici in vocale
vëvënëmettere
zëzënëoccupare
lëlënëlasciare
nxënxënëimparare
Qui sono inclusi anche i verbi irregolari più frequenti: ha→ngrënë, jap→dhënë, them→thënë, bie→rënë (vedi le "terzine" sul foglio dell'aoristo).
SkanderlyShqip
Grammatica · Articoli e clitici
Legamenti i / e / të e pronomi breviControllato da un madrelingua
Aricoli i / e / të✓ madrelingua
Concordano in genere e numero; precedono gli aggettivi e i nomi al genitivo.
| articolo. | quando | esempio | traduzione |
|---|---|---|---|
| i | masch. sing. | Plazhi i vjetër | vecchia spiaggia |
| e | femm. sing. | vajza e mirë | brava ragazza |
| të | pl. / obliquo | ujëra të ndotura | acque sporche |
| i | genitivo (possesso) | libri i Anës | il libro di Ana |
La particella të in dua të / duhet të è un'altra cosa (congiuntivo), da non confondere con l'articolo.
Clitici — semplici✓ madrelingua
| e | lo / la (acc.) | nuk e di · s'e di · ku e ke? |
| më | mi | më pa |
| të | ti / te | të pashë |
| na | a noi / ci vide | na pa |
| ju | vi / vi ringrazio | ju falënderoj |
| i | a lui / a lei | i fola |
Clitici — doppi✓ madrelingua
| ma | a me + lo | ma solle |
| ta | a te + lo | ta dhashë |
| ia | a lui/lei + ciò | ia solla |
| na e | a noi + lo/la | na e solli |
| ua | loro + ciò | ua tregova |
| iu | a lui/a loro (dat., unito) | iu flet |
SkanderlyShqip
Grammatica · Preposizioni
Quale caso richiede la preposizione · indef. / def. / pl.Controllato da un madrelingua
Accusativo (kallëzore)
mecon, insieme a
indef. me një libërdef. me librinpl. me librat
nëin, su
indef. në një shtëpidef. në shtëpinëpl. në shtëpitë
përper, a favore di, riguardo a
indef. për një fëmijëdef. për fëmijënpl. për fëmijët
mbisu, sopra
indef. mbi një tavolinëdef. mbi tavolinënpl. mbi tavolinat
nënsotto
indef. nën një pemëdef. nën pemënpl. nën pemët
ndërtra, fra
indef. ndër një populldef. ndër popullinpl. ndër popujt
nëpërper, attraverso
indef. nëpër një rrugëdef. nëpër rrugënpl. nëpër rrugët
pasenza
indef. pa një problemdef. pa probleminpl. pa problemet
Nominativo (emërore)
ngada, di
indef. nga një qytetdef. nga qytetipl. nga qytetet
te (tek)a, presso
indef. te një shtëpidef. te shtëpiapl. te shtëpitë
deri tefino a, fino al
indef. deri te një lumëdef. deri te lumipl. deri te lumenjtë
Ablativo (rrjedhore)
prejda, di
indef. prej një qytetidef. prej qytetitpl. prej qyteteve
midistra, fra
indef. midis një pemedef. midis pemëspl. midis pemëve
mesin mezzo a, fra
indef. mes një pyllidef. mes pyllitpl. mes pyjeve
ndajverso
indef. ndaj një muridef. ndaj muritpl. ndaj mureve
kundërcontro
indef. kundër një ligjidef. kundër ligjitpl. kundër ligjeve
sipassecondo, in base a
indef. sipas një planidef. sipas planitpl. sipas planeve
rrethintorno, circa
indef. rreth një problemidef. rreth problemitpl. rreth problemeve
gjatëdurante, lungo
indef. gjatë një ditedef. gjatë ditëspl. gjatë ditëve
pranëvicino a, presso
indef. pranë një shtëpiedef. pranë shtëpisëpl. pranë shtëpive
afërvicino a, presso
indef. afër një lumidef. afër lumitpl. afër lumenjve
larglontano da
indef. larg një qytetidef. larg qytetitpl. larg qyteteve
paradavanti, prima
indef. para një ndërtesedef. para ndërtesëspl. para ndërtesave
pasdopo, dietro
indef. pas një muridef. pas muritpl. pas mureve
përparadavanti, di fronte
indef. përpara një shtëpiedef. përpara shtëpisëpl. përpara shtëpive
përveçtranne, eccetto
indef. përveç një libridef. përveç libritpl. përveç librave
brendadentro
indef. brenda një kutiedef. brenda kutisëpl. brenda kutive
jashtëfuori, all'esterno
indef. jashtë një qytetidef. jashtë qytetitpl. jashtë qyteteve
poshtësotto, giù
indef. poshtë një uredef. poshtë urëspl. poshtë urave