🇦🇱 Skanderly
← Të gjitha temat
A1Fillestar

«can» dhe «can't» (can / can't)

«Can» tregon se dikush di, mund ose ka mundësi të bëjë një gjë. E përdorni edhe për kërkesa të vogla dhe për të ofruar ndihmë. Mohorja është «can't» (ose «cannot»).

Forma: «can» + folja pa «to»

Në shqip thoni «mund TË notoj» ose «di TË gatuaj» — me «të» dhe me foljen e zgjedhuar. Në anglisht pas «can» vjen folja e zhveshur: pa «to» dhe pa «-s». «Can» nuk ndryshon nga një vetë në tjetrën.

EnglishShqip
I can cook.Unë di të gatuaj.
You can cook.Ti di të gatuash.
He / She can cook.Ai / Ajo di të gatuajë.
We / They can cook.Ne / Ata dinë të gatuajnë.
I can't cook.Unë nuk di të gatuaj.
Can you cook?A di të gatuash?

Mohorja dhe pyetja

Mohorja bëhet me «not»: «can» + «not» = «cannot» ose «can't» (në të folur zakonisht «can't»). Për pyetje nuk duhet «do»: vetëm ndërroni vendin — «Can you…?». Kjo është e lehtë për ju, sepse edhe në shqip pyetja bëhet pa fjalë ndihmëse: «A mund të vijë Arta?»

LlojiEnglish
PohoreElira can drive.
MohoreElira can't drive.
PyetjeCan Elira drive?
Përgjigje e shkurtërYes, she can. / No, she can't.

Kur e përdorim

Me «can» tregoni aftësi («I can cook»), mundësi («You can find milk here»), bëni kërkesa («Can you call me?») dhe ofroni ndihmë («Can I help you?»). Vini re: shqipja ka dy folje, «di të» dhe «mund të», por anglishtja i mbledh të dyja në një fjalë: «can». Më vonë do të mësoni edhe «could» për kërkesa më të sjellshme.

Shembuj

I can cook, but I can't drive.
Unë di të gatuaj, por nuk di të drejtoj makinë.
Can you call me later, please?
A mund të më telefonosh më vonë, të lutem?
In Vlorë you can swim in the morning and drink coffee with friends later.
Në Vlorë mund të notosh në mëngjes dhe të pish kafe me shokët më vonë.
Dritan can't come today. He's very tired.
Dritani nuk mund të vijë sot. Është shumë i lodhur.
Can I help you?
Mund t'ju ndihmoj?
Can we meet at the cinema at six?
A mund të takohemi në kinema në gjashtë?

Gabime të shqipfolësve

I can to swim.
✓ I can swim.
Shqipja kërkon «të» («mund të notoj»), por pas «can» folja vjen gjithmonë e zhveshur — pa «to».
She cans drive. / He can drives.
✓ She can drive. / He can drive.
«Can» nuk merr «-s» në vetën e tretë dhe folja pas tij mbetet e pandryshuar.
Do you can help me?
✓ Can you help me?
Me «can» nuk nevojitet «do»: «can» është vetë folje ndihmëse (auxiliary verb) dhe kalon përpara kryefjalës.
I no can come today.
✓ I can't come today.
Mohimi në anglisht shkon pas «can» dhe jo para: can + not = can't.
💡 Mbani mend tri «pa»: can + folje PA «to», PA «-s», PA «do». Pra: «I can swim», «She can swim», «Can you swim?»

Provo

Arta   cook very well.
  you help me, please?
I   come today. I'm at work.