B1Mesatar

Bishtat e pyetjeve dhe pyetjet alternative (Question tags and alternative questions)

Kur duam të konfirmojmë një informacion, në shqip shpesh shtojmë «apo jo?», kurse anglishtja ndërton një bisht pyetës që ndryshon sipas foljes dhe përemrit. Për të dhënë dy mundësi, anglishtja përdor «or», si «apo» në shqip. Këtu do të mësoni si të zgjidhni formën e saktë pa e përkthyer fjalë për fjalë nga shqipja.

Si ndërtohet bishti (question tag)

Bishti përsërit foljen ndihmëse (auxiliary verb) të fjalisë dhe përemrin. Zakonisht fjalia pohore merr bisht mohor, ndërsa fjalia mohore merr bisht pohor. Nëse folja nuk ka ndihmëse, përdorim «do/does/did». Ndonjëherë një fjali pohore mund të marrë edhe bisht pohor për të treguar interes, habi ose për të kërkuar konfirmim; në bisedë të lirë mund të përdorni edhe «right?».

Fjalia	Bishti	Shqip
You are from Vlorë,	aren't you?	Ti je nga Vlora, apo jo?
Arta isn't at work,	is she?	Arta nuk është në punë, apo jo?
You don't like coffee,	do you?	Ti nuk e pëlqen kafenë, apo jo?
Dritan hasn't come,	has he?	Dritani nuk ka ardhur, apo jo?
We can't meet at six,	can we?	Nuk mund të takohemi në gjashtë, apo jo?
You have finished,	haven't you?	Ti ke mbaruar, apo jo?
You bought new clothes,	did you?	Ashtu, bleve rroba të reja?
You're nineteen,	right?	Je nëntëmbëdhjetë vjeç, apo jo?

Kurthi kryesor: «apo jo?» nuk përkthehet me një formë të vetme

Shqipja ka një shprehje të pandryshueshme për shumë fjali: «apo jo?». Anglishtja e ndryshon bishtin sipas foljes dhe kryefjalës, kështu që «isn't it?» vlen vetëm kur kryefjala është «it». «You are tired, apo jo?» përkthehet «You are tired, aren't you?», jo «isn't it?».

Pyetjet alternative me «or»

Me «or» vendosim dy zgjedhje në një pyetje: dy emra, dy fraza ose dy fjali të plota. Për diçka jo specifike përdorim «or something else». Për të kërkuar një përgjigje të prerë përdorim «or not»; kjo ndonjëherë mund të tingëllojë pak e paduruar.

Lloji	Shembull	Shqip
dy emra	Would you like tea or coffee?	Do të doje çaj apo kafe?
dy fraza	Shall we meet in Tirana or in Durrës?	Të takohemi në Tiranë apo në Durrës?
dy fjali	Are you coming with us, or are you staying at home?	Do të vish me ne, apo do të rrish në shtëpi?
diçka jo specifike	Would you like a sandwich or something else?	Do të doje sanduiç apo diçka tjetër?
për përgjigje të prerë	Are you going to help or not?	Do të ndihmosh apo jo?

Shembuj

You're coming to the beach with us, aren't you?

Po vjen në plazh me ne, apo jo?

Your parents don't like the city centre, do they?

Prindërit e tu nuk e pëlqejnë qendrën e qytetit, apo jo?

Besa hasn't called yet, has she?

Besa nuk ka telefonuar ende, apo jo?

You bought a new jacket, did you?

Ashtu, bleve xhaketë të re?

Would you like coffee or something else?

Do të doje kafe apo diçka tjetër?

Are you coming with us or not?

Po vjen me ne apo jo?

Gabime të shqipfolësve

You are tired, isn't it?

✓ You are tired, aren't you?

«Apo jo?» është një formë e vetme në shqip, por në anglisht bishti duhet të përsërisë kryefjalën dhe foljen ndihmëse: «you are» → «aren't you?».

You don't like fish, don't you?

✓ You don't like fish, do you?

Fjalia kryesore është mohore, prandaj bishti është pohor: «don't» → «do you?».

Dritan hasn't arrived, hasn't he?

✓ Dritan hasn't arrived, has he?

Edhe me «have/has», rregulli është i njëjtë: fjali mohore → bisht pohor.

Are you coming with us or no?

✓ Are you coming with us or not?

Në anglishten standarde përdorim «or not» për «apo jo» kur kërkojmë një zgjedhje të qartë.

💡 Mendojeni bishtin si pasqyrë: zakonisht pohore → mohore, mohore → pohore. Por mbani mend edhe rastin bisedor «right?» dhe pyetjet alternative me «or».

Provo

You live in Durrës, ?

Arta didn't call you, ?

Are you going to help ?

← Fjalitë lidhore: «whose», «where» dhe presja (Relative clauses: whose, where, and commas)Folje + kundrinor + infinitiv: make / let, want somebody to, stop / remember + to ose -ing →