B1Mesatar

Shprehja e mundësisë dhe e bindjes (Probability: might / may / could / must / can't)

Kur nuk e dini me saktësi një fakt, në anglisht e tregoni sa të sigurt jeni me një folje modale (modal verb). «Might», «may» dhe «could» thonë «ndoshta»; «must» thotë «jam pothuajse i sigurt që po»; «can't» thotë «jam pothuajse i sigurt që jo».

Shkalla e sigurisë

Në shqip, kjo ide shprehet kryesisht me «mund të…» dhe «duhet të…». Në anglisht, «mund të…» bëhet might / may / could, kurse «duhet të…» (kur hamendësoni) bëhet must. Vini re rreshtin e fundit: mohorja e një hamendjeje të sigurt është can't, jo mustn't.

Anglisht	Sa siguri?	Shqip
It must be Dritan.	pothuajse i sigurt: po	Duhet të jetë Dritani.
It might / may / could be Dritan.	ndoshta	Mund të jetë Dritani.
It might not / may not be Dritan.	ndoshta jo	Mund të mos jetë Dritani.
It can't be Dritan.	pothuajse i sigurt: jo	Nuk mund të jetë Dritani.

Forma: modal + folje pa to

Pas might, may, could, must dhe can't vjen forma bazë e foljes: pa «to» dhe pa -s në vetën e tretë njëjës. Këto folje nuk marrin do/does në pyetje dhe në mohore: formën mohore e bëni me not (might not, may not; edhe mightn't, can't). Ndajfolje të shkurtra si also zakonisht vijnë pas modalit: It may also be true; it must also be expensive.

Formë	Shembull
pohore	Arta might be at the beach.
mohore	Arta might not be at home.
mohore e fortë	Arta can't be at work — it's Sunday.
pa -s	He may come later. (jo: comes)
pa «to»	It must be difficult. (jo: must to be)
me ndajfolje	It may also be true.

Për të shkuarën: might have + forma e tretë e foljes

Kur hamendësoni për diçka që ka ndodhur, thoni might have + folje në formën e tretë (past participle): «It might have been the neighbours' cat.» Në shqip do të thoshit «Mund të ketë qenë…», ndaj mbani mend çiftin might have = mund të ketë.

Dy përdorime shtesë: «May I…?» dhe «You might…»

Me may bëni një kërkesë të sjellshme: «May I ask a question?» — «A mund të bëj një pyetje?». Me might jepni një këshillë të butë: «You might talk to your parents» — «Ndoshta mund të flasësh me prindërit». Shumë e dobishme është edhe fraza «as you might know» — «siç mund ta dini».

Shembuj

Arta isn't answering the phone. She might be at work.

Arta nuk po përgjigjet në telefon. Mund të jetë në punë.

You've been in the sun all day — you must be tired.

Ke qëndruar në diell gjithë ditën — duhet të jesh i lodhur.

It's very hot, so the beach in Durrës could be full today.

Është shumë vapë, ndaj plazhi në Durrës mund të jetë plot sot.

That can't be Besnik — he's in Vlorë this week.

Ai nuk mund të jetë Besniku — këtë javë është në Vlorë.

We might not go to the cinema tonight; we're too tired.

Mund të mos shkojmë në kinema sonte; jemi shumë të lodhur.

Ledio wasn't at the coffee place. He might have gone home early.

Ledio nuk ishte në kafe. Mund të ketë shkuar në shtëpi më herët.

Gabime të shqipfolësve

She must to be at home now.

✓ She must be at home now.

Shqipja kërkon «të» («duhet të jetë»), por pas foljeve modale angleze folja vjen pa «to».

It mustn't be Arta — she's in Vlorë.

✓ It can't be Arta — she's in Vlorë.

«Mustn't» në anglisht është ndalim («nuk duhet, e ndaluar»); për hamendje të sigurt negative përdorni can't.

He might comes later.

✓ He might come later.

Foljet modale nuk marrin -s në vetën e tretë; -s e merr folja kryesore vetëm kur nuk ka modal.

Elira can be ill today.

✓ Elira might be ill today.

Në shqip, folja «mund» përdoret si për aftësi ('can') ashtu edhe për hamendje ('might'). Në anglisht, për të shprehur një hamendje («ndoshta»), përdorni 'might' / 'may' / 'could'. 'Can' zakonisht shpreh aftësi ose mundësi të përgjithshme.

💡 Mbani mend dy shigjeta: «mund të…» → might / may / could, «duhet të…» (hamendje) → must. Dhe një rregull i çeliktë: e kundërta e «must be» është «can't be».

Provo

I'm sure that be Besnik — he's in Vlorë this week.

Dritan come with us, but he isn't sure yet.

Ana isn't here. She have gone to the beach.

← Ligjërata e zhdrejtë (reported speech): say / tell dhe zhvendosja e kohës Fjalitë lidhore: «whose», «where» dhe presja (Relative clauses: whose, where, and commas) →