B2Mbi mesataren

Fjalitë me formë të pashtjelluar (Participle clauses): «Having finished…», «the man sitting there»

Në anglisht shumë shpesh një fjali e varur (subordinate clause) shkurtohet: në vend të një foljeje të shtjelluar, mbetet vetëm forma me «-ing» ose «having + participi». Kjo e bën gjuhën më të shkurtër dhe më elegante, veçanërisht në shkrim. Këtu do të mësoni dy përdorime: përpara fjalisë kryesore («Having finished…, Using…») dhe pas emrit («the man sitting there»).

«Having + participi» = një veprim i mëparshëm

Kur një veprim ndodh para veprimit kryesor, mund të thoni «Having + participi» në vend të «After I had…». Në shqip zakonisht ndërtoni fjali të plotë me «pasi»: «Pasi mbaroi kafenë, Arta shkoi në punë». Anglishtja e shkurton kryefjalën (subject) dhe foljen ndihmëse (auxiliary verb): «Having finished her coffee, Arta went to work». Mund të shtoni edhe «after»: «After having finished…».

Shqip	Fjali e plotë në anglisht	Formë e shkurtuar
Pasi mbaroi punën, shkoi në shtëpi.	After she had finished work, she went home.	Having finished work, she went home.
Pasi hëngrëm, shkuam për një kafe.	After we had eaten, we went for a coffee.	After having eaten, we went for a coffee.
Pasi kishte punuar shumë orë, ishte i lodhur.	After he had worked for many hours, he was tired.	Having worked for many hours, he was tired.

Fjalia me «-ing» në fillim = arsye ose rrethanë

Forma me «-ing» në fillim të fjalisë shpjegon pse ose si ndodh veprimi kryesor — pikërisht si përcjellorja shqipe me «duke»: «Duke mos pasur zgjedhje, u ula dhe prita» → «Having no choice, I sat down and waited». Kujdes: kryefjala duhet të jetë e njëjta për të dyja pjesët. «Using his best smile, Besnik asked for the bill» — ai buzëqeshi dhe ai kërkoi faturën.

Shqip (duke…)	Anglisht (-ing)
Duke qenë e lodhur, Arta nuk doli.	Being tired, Arta didn't go out.
Duke mos ditur adresën, e pyetëm një kalimtar.	Not knowing the address, we asked someone.
Duke jetuar në Vlorë, ajo shkon shpesh në plazh.	Living in Vlorë, she often goes to the beach.

«The man sitting there» — pas emrit, pa «që»

Në shqip pas emrit shpesh vjen fjalia përcaktore (relative clause) me «që»: «burri që është ulur atje», «gruaja që pret autobusin». Anglishtja shumë shpesh heq «who/which + is/are» dhe lë vetëm formën me «-ing»: «the man sitting there», «the woman waiting for the bus». Me kuptim pësor përdorni participin: «the house covered in red flowers» (shtëpia që është e mbuluar me lule të kuqe).

Fjali e plotë	Formë e shkurtuar	Shqip
the man who is sitting there	the man sitting there	burri që është ulur atje
the people who are waiting outside	the people waiting outside	njerëzit që presin jashtë
the bottle which was left on the table	the bottle left on the table	shishja që u la mbi tavolinë

Shembuj

Having finished her coffee, Arta walked to the office.

Pasi mbaroi kafenë, Arta shkoi në zyrë në këmbë.

After having worked for many hours, Dritan was very tired.

Pasi kishte punuar shumë orë, Dritani ishte shumë i lodhur.

Having no choice, we spent the whole afternoon in the office.

Duke mos pasur zgjedhje, kaluam të gjithë pasditen në zyrë.

Using his best smile, Besnik asked the waiter for the bill.

Duke buzëqeshur sa më mirë, Besniku i kërkoi kamarierit faturën.

The man sitting in front of us is a famous writer.

Burri që është ulur përpara nesh është një shkrimtar i famshëm.

The house covered in red flowers is ours.

Shtëpia e mbuluar me lule të kuqe është e jona.

Gabime të shqipfolësve

After finish work, I went home.

✓ After finishing work, I went home.

Në shqip thoni «Pasi mbarova punën», me folje të shtjelluar; në anglisht pas «after» folja shkon me «-ing» (ose me kryefjalë të plotë: «After I finished work…»).

Having finished the work, the phone rang.

✓ Having finished the work, I answered the phone.

Forma me «-ing/having» nuk ka kryefjalë të vetën, ndaj duhet t'i takojë kryefjalës së fjalisë kryesore — telefoni nuk mbaroi punën.

The girl who sitting near the window is Arta.

✓ The girl sitting near the window is Arta. / The girl who is sitting near the window is Arta.

Shqipja kërkon gjithmonë «që», kështu që ne e mbajmë «who» dhe harrojmë «is»; ose thoni «who is sitting», ose vetëm «sitting».

Being finished my homework, I went out with Ledio.

✓ Having finished my homework, I went out with Ledio.

Për një veprim të kryer më përpara përdoret «having + participi», kurse «being» shpreh gjendje («Being tired, …»).

💡 Mbani mend dy shigjeta: «duke …» → «-ing …», «pasi …» → «having + participi». Dhe pas emrit, hiqni «që është» → «the man sitting there».

Provo

finished my homework, I went out with Ledio.

The girl near the window is Arta.

After eaten, we went for a walk in Durrës.

← Fjalët lidhëse në shkrim: moreover, nevertheless