B1Mesatar

Forma pësore (The passive): is made / was built

Forma pësore (the passive) përdoret kur i rëndësishëm është veprimi ose rezultati, jo kush e bëri: «The house was built in 1990». Në shqip kjo shpesh shprehet me një formë të vetme të foljes (ndërtohet, u ndërtua), ndërsa në anglisht duhet një formë e foljes «be» + pjesorja (past participle); në continuous shtohet edhe «being». Këtu është edhe gabimi kryesor i shqipfolësve.

Shqip një formë, anglisht «be» + pjesore

Shqipja e ndërton shpesh pësoren me mbaresat -het, -hen, ose me «u» në të shkuarën. Anglishtja nuk ka mbaresa të tilla: ajo shton foljen ndihmëse (auxiliary verb) «be» dhe pjesoren e foljes. Nëse harroni «is», «are», «was», «were» ose «be», fjalia nuk qëndron.

Shqip	English («be» + pjesore)
Kafeja bëhet me dorë.	The coffee is made by hand.
Shtëpia u ndërtua në 1990.	The house was built in 1990.
Makina po lahet.	The car is being washed.
Letrat nuk dërgohen të dielave.	The letters aren't sent on Sundays.
Duhet të nënshkruhet nga babai.	It has to be signed by your father.

Format që duhen mësuar

Pjesorja nuk ndryshon; ndryshon vetëm forma e «be». Pas «have to», «need to», «going to», «want to» përdoret «be + pjesore»: «has to be signed». Forma «am/is/are being + pjesore» tregon diçka që po ndodh tani ose një plan të afërt.

Koha / forma	Formula	Shembull
E tashmja	am / is / are + pjesore	The bread is made here.
E tashmja mohore	is not / are not + pjesore	The rooms aren't cleaned every day.
E shkuara	was / were + pjesore	The photos were taken in Vlorë.
Tani / plan i afërt	am / is / are being + pjesore	The road is being closed tomorrow.
Pas have to / need to / going to / want to	be + pjesore	It is going to be shown on Friday.

«nga» = by, edhe brenda fjalisë me «which/who»

Kur duam të themi kush e bëri veprimin, anglishtja përdor «by», jo «from»: «The photos were taken by Elira». Shqipja e përdor «nga» për të dyja, dhe këtu shqipfolësit gabojnë. Shumë shpesh pësorja vjen brenda një fjalie të varur përcaktore (relative clause), ku shqipja përdor «që», ndërsa anglishtja ka «which» për sendet dhe «who» për njerëzit.

Shqip	English
rrobat që bëhen nga marka shqiptare	clothes which are made by Albanian brands
një këngëtar që admirohet nga të gjithë	a singer who is admired by everyone
Letra u dërgua nga Arta.	The letter was sent by Arta.

Shembuj

The rooms are cleaned every morning.

Dhomat pastrohen çdo mëngjes.

This house was built by my grandfather.

Kjo shtëpi u ndërtua nga gjyshi im.

I like clothes which are made by Albanian brands.

Më pëlqejnë rrobat që bëhen nga marka shqiptare.

A new hotel is being built near the beach in Durrës.

Një hotel i ri po ndërtohet pranë plazhit në Durrës.

The form has to be signed by your father.

Formulari duhet të nënshkruhet nga babai yt.

We were given two free tickets by Ledio.

Na u dhanë dy bileta falas nga Ledio.

Gabime të shqipfolësve

The house built in 1990.

✓ The house was built in 1990.

Shqip «u ndërtua» është një fjalë, kështu që harrohet «was»; mbani mend: pësorja në anglisht ka gjithmonë «be» + pjesore.

My bag was steal yesterday.

✓ My bag was stolen yesterday.

Pas «be» duhet pjesorja (forma e tretë e foljes), jo forma bazë: steal – stole – stolen.

The letter was sent from Arta.

✓ The letter was sent by Arta.

Shqipja përdor «nga» për të dyja; kur tregoni kush e bëri veprimin, anglishtja kërkon «by».

This form has to be sign today.

✓ This form has to be signed today.

Pas «have to / need to / going to» mbetet «be + pjesore»; mos e lini foljen pa mbaresën -ed ose pa formën e tretë.

💡 Provë e shpejtë: nëse në shqip folja mbaron me -het/-hen ose ka «u» përpara (lahet, u ndërtua), në anglisht duhet një formë e «be» + pjesore. Në continuous passive përdoret «be + being + pjesore»: «is being built».

Provo

This church in 1780.

I like books which by young writers.

The car needs to before Friday.

← Kushtori i dytë (Second conditional): if I were…Ligjërata e zhdrejtë (reported speech): say / tell dhe zhvendosja e kohës →