Kushti i tretë, kushti i përzier dhe «wish / if only» (Third and mixed conditionals; wish / if only)
Kur e shkuara nuk mund të ndryshohet, por ne imagjinojmë se çfarë do të kishte ndodhur, anglishtja përdor kushtin e tretë (third conditional). Me «wish» dhe «if only» shprehim keqardhje: diçka që e dëshirojmë ndryshe, tani ose në të shkuarën. Këtu do të mësoni si t'i ndërtoni dhe si të mos vendosni «would» në vendin e gabuar.
Kushti i tretë: e shkuara që nuk ndodhi
Formula është: If + had + past participle → would have + past participle. Vini re se në shqip «do të» del vetëm në pjesën kryesore («Po ta kisha ditur, do të kisha ardhur») — saktësisht si «would» në anglisht. Në kushtin e tretë, pas «if» përdorim «had + past participle», jo «would have».
| Pjesa me «if» | Pjesa kryesore | Shqip |
|---|---|---|
| If I had known, | I would have called you. | Po ta kisha ditur, do të të kisha telefonuar. |
| If Arta hadn't helped me, | I wouldn't have finished. | Po të mos më kishte ndihmuar Arta, nuk do të kisha përfunduar. |
| If they had left earlier, | they would have caught the bus. | Po të kishin ikur më shpejt, do të kishin zënë autobusin. |
Kushti i përzier: e shkuara që ndikon tani
Ndonjëherë kushti është në të shkuarën, por rezultati është tani, ose kushti është tani dhe rezultati lidhet me të shkuarën. Atëherë përziejmë dy pjesë: «If + had + past participle → would + folje» ose «If + e shkuar e thjeshtë → would have + past participle». Shqipja shpesh e tregon këtë ndryshim me kohën e foljes në pjesën kryesore.
| Lloji | Shembull | Shqip |
|---|---|---|
| Shkak në të shkuarën, pasojë tani | If she hadn't moved to Tirana, she wouldn't be a teacher now. | Po të mos ishte shpërngulur në Tiranë, nuk do të ishte mësuese tani. |
| Gjendje tani, pasojë në të shkuarën | If Besnik weren't so tired, he would have come with us. | Po të mos ishte aq i lodhur Besniku, do të kishte ardhur me ne. |
wish / if only — keqardhje dhe dëshira
«I wish» dhe «if only» në shqip janë shumë shpesh «sikur», dhe pas tyre folja shkon një hap pas në kohë. «If only» është më e fortë dhe më emocionale. Për keqardhje për të shkuarën përdorim «wish + had + past participle», jo «would have»; për aftësi përdorim «could», jo «can».
| Për çfarë | Forma | Shembull |
|---|---|---|
| një gjendje tani që nuk është ashtu | wish + e shkuar e thjeshtë | I wish I had more time. (Sikur të kisha më shumë kohë.) |
| të shkuarën që nuk e ndryshojmë | wish + had + past participle | I wish I had studied more. (Sikur të kisha studiuar më shumë.) |
| aftësi ose mundësi | wish + could | I wish I could come. (Sikur të mundja të vija.) |
| me theks emocional | if only + të njëjtat forma | If only we hadn't spent all that money! (Sikur të mos i kishim shpenzuar të gjitha ato para!) |
Kushte të tjera: as long as, provided (that)
Për një kusht real me kuptim të ardhmërisë, përveç «if» mund të përdorni «as long as» dhe «provided (that)». «As long as» mund të jetë «për sa kohë që» ose «me kusht që», ndërsa «provided (that)» zakonisht është «me kusht që». Pas tyre vjen e tashmja e thjeshtë ose e tashmja e vazhdueshme, jo «will», edhe kur flasim për të ardhmen.
| Anglisht | Shqip |
|---|---|
| We'll go to the beach as long as the weather is good. | Do të shkojmë në plazh, me kusht që moti të jetë i mirë. |
| You can stay here as long as you are working quietly. | Mund të rrish këtu për sa kohë që po punon në qetësi. |
| I'd be happy to work with you, provided that I can keep my Fridays free. | Do të punoja me kënaqësi me ju, me kusht që t'i kem të lira të premtet. |