B1Mesatar

Fjalitë lidhore: «whose», «where» dhe presja (Relative clauses: whose, where, and commas)

Fjalitë lidhore (relative clauses) shpjegojnë se për kë ose për çfarë po flisni: «the man who works here», «the city where I live». Në shqip përdorni shpesh «që», por edhe «ku», «kur» dhe «pse»; në anglisht fjala ndryshon sipas kuptimit: për njeriun, vendin, kohën, arsyen ose zotërimin. Këtu do të mësoni «whose», «where», «when», «why» dhe kur duhet presje.

Një fjalë për secilin rast

Në shqip përdorni shpesh «që», por për vend, kohë dhe arsye përdorni edhe «ku», «kur», «pse». Edhe në anglisht zgjedhja varet nga kuptimi. Mësojini si çifte: ku → where, kur → when, pse (pas «the reason») → why, i/e kujt → whose.

Për	Fjala angleze	Shembull
Zotërim (i/e kujt?)	whose	a friend whose name is Elira
Vend	where	the city where I live
Kohë	when	the day when we met
Arsye (pas «the reason»)	why	the reason why I love it
Njeri (kundrinë)	who / that / —	the man (who) I met
Send (kundrinë)	that / which / —	the film (that) we saw

«whose» = zotërim

Në shqip zakonisht thoni «një shok që e ka emrin Ledio» ose «një shok, emri i të cilit është Ledio». Në anglisht përdoret një formë e shkurtër me «whose»: «a friend whose name is Ledio». Pas «whose» vjen një emër ose grup emëror, zakonisht pa «the».

Presja: përcaktuese apo shtesë?

Pa presje, fjalia thotë PËR KË e ka fjalën dhe është e domosdoshme: «The woman who works with Arta is a cook». Me presje, fjalia jep vetëm një informacion shtesë, si në shqip «Besniku, i cili punon në Durrës, …»: «Besnik, who works in Durrës, is a cook». Kujdes: pas presjes nuk përdorim «that», vetëm «who», «which» ose «whose».

Kur mund të hiqet përemri lidhor

Kur pas përemrit lidhor (relative pronoun) vjen një kryefjalë e re, anglishtja lejon që përemri të hiqet: «the film (that) we saw», «the man (who) I met». Në shqip «që» zakonisht nuk hiqet — kështu që kjo është një liri e re për ju. Dhe kujtoni: shqipja shpesh përdor edhe përemrin e shkurtër «e» («filmi që e pamë»), ndërsa anglishtja nuk e përsërit objektin.

Shembuj

Arta has a friend whose name is Elira.

Arta ka një shoqe që e ka emrin Elira.

Vlorë is the city where my grandfather was born.

Vlora është qyteti ku ka lindur gjyshi im.

I still remember the day when we met in Tirana.

E mbaj mend edhe tani ditën kur u njohëm në Tiranë.

The reason why I love Durrës is the beach.

Arsyeja pse më pëlqen Durrësi është plazhi.

Besnik, who I met at work, is a very friendly man.

Besniku, të cilin e njoha në punë, është një burrë shumë i sjellshëm.

The film we saw last night was disappointing.

Filmi që pamë mbrëmë ishte zhgënjyes.

Gabime të shqipfolësve

I have a friend that his name is Ledio.

✓ I have a friend whose name is Ledio.

Në shqip mund të thoni «që e ka emrin ...», por anglishtja nuk përdor «that his name». Për zotërim përdorni «whose + name».

The city that I live is small.

✓ The city where I live is small.

Kur fjalia lidhore tregon vendin ku ndodh diçka, përdorni «where»: «the city where I live». Mund të thuhet edhe «the city that I live in», por jo «that I live» pa «in».

The book that I read it was brilliant.

✓ The book that I read was brilliant.

Shqipja mund të përdorë përemrin e shkurtër («libri që e lexova»), ndërsa anglishtja nuk e përsërit objektin pas përemrit lidhor.

My brother, that works in Tirana, is a cook.

✓ My brother, who works in Tirana, is a cook.

Pas presjes «that» nuk përdoret; për njerëzit thoni «who», për sende «which».

💡 Presja = informacion shtesë. Provoni ta hiqni fjalinë: nëse kuptohet ende për kë e kishit fjalën, vendosni presje (dhe nuk shkruani «that»).

Provo

I have a neighbour son works in Vlorë.

This is the café we drink coffee every Sunday.

Dritan, I met in Durrës, is a painter.

← Shprehja e mundësisë dhe e bindjes (Probability: might / may / could / must / can't)Bishtat e pyetjeve dhe pyetjet alternative (Question tags and alternative questions) →