A2Bazë

Fjalitë lidhore: who / which / that (relative clauses)

Kur duam të tregojmë për cilin njeri ose për cilën gjë po flasim, shtojmë një fjali lidhore (relative clause). Në shqip kjo fjali nis pothuajse gjithmonë me «që»; në anglisht ka tre fjalë: who, which dhe that. Kjo është arsyeja kryesore e gabimeve, ndaj shikoni me kujdes.

Who për njerëz, which për gjëra

Përemri lidhor (relative pronoun) who përdoret për njerëz, which për gjëra dhe kafshë. That mund t’i zëvendësojë të dyja në fjalitë pa presje. Zakonisht vjen menjëherë pas fjalës që përcakton.

Përemri	Për kë/çfarë	Shembull
who	njerëz	a girl who lives in Vlorë
which	gjëra	a bus which goes to Durrës
that	njerëz dhe gjëra pa presje	the friend that I visit / the film that I like

Një «që» në shqip — tre fjalë në anglisht

Shqipja i mbledh të tria në një fjalë: «Kam një shoqe që punon në Tiranë» dhe «Kam një telefon që punon mirë» — i njëjti «që». Në anglisht duhet të zgjidhni: friend → who, phone → which. Kur nuk jeni të sigurt, that është zgjidhje e sigurt për fjalitë e thjeshta pa presje.

Shqip	Anglisht
një shoqe që punon…	a friend who works…
një telefon që punon…	a phone which works…
filmi që shikuam…	the film that we watched…

Kujdes: pa përemër të dytë brenda fjalisë

Në shqip thoni «Libri që e lexova» — me përemrin e vogël «e». Në anglisht ky përemër nuk përsëritet: the book that I read (jo «that I read it»). Kur who ose which është kryefjalë (subject), nuk shtoni he, she ose it pas tij: the man who works here.

Shqip	Anglisht
Libri që e lexova dje…	The book that I read yesterday…
Kafeja që e pimë çdo ditë…	The coffee that we drink every day…

Kur mund të hiqet? Kur duhet presje?

Në fjalitë pa presje, kur who/which/that është kundrinor (object), mund ta hiqni fare: the coffee I drank this morning. Kur fjalia vetëm shton informacion shtesë, vendosni presje (comma) dhe përdorni who ose which — kurrë that: Dritan, who is my brother, has a new job; Durrës, which is near Tirana, is a beautiful city.

Shembuj

I have a friend who works in an office in Tirana.

Kam një shoqe që punon në një zyrë në Tiranë.

This is the bus which goes to Vlorë.

Ky është autobusi që shkon në Vlorë.

The film that we watched last night was terrible.

Filmi që shikuam mbrëmë ishte i tmerrshëm.

Dritan, who is my brother, has a new job.

Dritani, që është vëllai im, ka një punë të re.

The coffee I drank this morning was fantastic.

Kafeja që piva sot në mëngjes ishte fantastike.

This book, which I bought yesterday, is very useful.

Ky libër, që e bleva dje, është shumë i dobishëm.

Gabime të shqipfolësve

I have a friend which lives in Vlorë.

✓ I have a friend who lives in Vlorë.

Në shqip «që» vlen për njerëz e për gjëra; në anglisht njerëzit marrin who (ose that).

The book that I bought it yesterday is new.

✓ The book that I bought yesterday is new.

Shqipja kërkon përemrin e vogël «e» («që e bleva»), anglishtja nuk e përsërit — një përemër mjafton.

I like the food which cooks my mother.

✓ I like the food which my mother cooks.

Në shqip folja mund të vijë para kryefjalës («ushqimi që gatuan mamaja»), në anglisht rendi është gjithmonë kryefjalë + folje.

My sister, that works in a shop, is very happy.

✓ My sister, who works in a shop, is very happy.

Pas presjes that nuk përdoret; për njerëz vendosni who, për gjëra which.

💡 Mendoni: WHO = njerëz (kush?), WHICH = gjëra. THAT mund t’i zëvendësojë të dyja — por nuk qëndron kurrë pas presjes.

Provo

I have a friend lives in Vlorë.

The film we watched was terrible.

We visited Durrës, is near Tirana.

← Kushtorja 0 dhe 1 (Conditionals 0 and 1)Folja + «to» apo + «-ing» (Verb + to or -ing) →