E kryera e tashme apo e shkuara e thjeshtë (Present Perfect or Past Simple); for / since; Present Perfect Continuous
Kur veprimi ka lidhje me tani (rezultat, përvojë, kohë që vazhdon), përdorni Present Perfect: «I have finished». Kur veprimi është mbyllur në një kohë të shkuar të përcaktuar, përdorni Past Simple: «I finished at six». Këtu do të shihni edhe «for / since» dhe formën «have been + -ing».
Present Perfect apo Past Simple?
Present Perfect (have/has + pjesore, past participle) nuk thotë KUR ndodhi veprimi — thotë vetëm që ka ndodhur dhe që ka vlerë tani. Past Simple shkon gjithmonë me kohë të mbyllur: yesterday, last week, in 2019, at six. Ky është kurthi më i madh: në shqip thoni lirshëm «Dje kam shkuar në Durrës», por në anglisht «yesterday» e kërkon Past Simple: «Yesterday I went to Durrës».
| Present Perfect | Past Simple |
|---|---|
| I have seen this film. (nuk thuhet kur) | I saw this film last night. |
| Arta has already arrived. | Arta arrived ten minutes ago. |
| Have you ever been to London? | When did you go to London? |
| We haven't met her yet. | We didn't meet her in July. |
| Haven't you finished yet? | Didn't you finish it yesterday? |
| It has been a warm week. | It was a warm week. |
| Fjalë shoqëruese: just, already, yet, ever, never, this week | Fjalë shoqëruese: yesterday, last…, ago, in 2019 |
for dhe since — kohëzgjatja që vazhdon
«for» tregon sa zgjat (for three years, for two hours), «since» tregon nga kur nisi (since 2020, since Monday, since I was a child). Me «for/since» anglishtja përdor Present Perfect, sepse situata vazhdon edhe tani. Shqipja e thotë me kohën e tashme — «Jetoj këtu që nga 2020» — dhe pikërisht kjo lind gabimin «I live here since 2020».
| Shqip | Anglisht (saktë) | Gabim |
|---|---|---|
| Jetoj këtu që nga 2020. | I have lived here since 2020. | I live here since 2020. |
| E njoh Dritanin prej dhjetë vjetësh. | I have known Dritan for ten years. | I know Dritan for ten years. |
| Punojmë bashkë që nga marsi. | We have worked together since March. | We work together since March. |
| Prej tre vjetësh… | for three years | since three years |
Present Perfect Continuous: have been + -ing
Forma «have/has been + folje-ing» thekson vazhdimësinë ose përsëritjen e një veprimi që nisi në të shkuarën dhe vazhdon: «I have been working here for two years». Me foljet e gjendjes (p.sh. know, have në kuptimin “zotëroj”, be) përdorni formën e thjeshtë: «I have known her since 2015», jo «I have been knowing». Në pyetje: «What have you been doing?»
| Forma | Shembull |
|---|---|
| Pohore | Elira has been studying English for a year. |
| Mohore | I haven't been sleeping well this week. |
| Pyetje | Have you been waiting long? |
| Pyetje mohore | Haven't you been working today? |