🇦🇱 Skanderly

Аорист: правильні дієслова

A2

Аорист — простий минулий час: дія відбулася й завершилася. Dje punova shumë — «Учора я багато працював», Bleva një biletë — «Я купив квиток». Українською його перекладають і доконаним видом («купив»), і недоконаним («працював»).

Дієслова на -oj і -uaj

Найбільша група. Відкинь -oj або -uaj і додай закінчення -ova, -ove, -oi, -uam, -uat, -uan: punoj — punova, punoi, punuam; shkruaj — shkrova, shkroi, shkruam. Так само shkoj — shkova, lexoj — lexova, takoj — takova.

особаpunojshkruaj
unëpunovashkrova
tipunoveshkrove
ai, ajopunoishkroi
nepunuamshkruam
jupunuatshkruat
ata, atopunuanshkruan

Дієслова на -aj, -ej і на голосний

Закінчення -va, -ve, -u, -më, -të, -në: laj — lava, lau, lamë; blej — bleva, bleu, blemë; pi — piva, piu, pimë. У більшості дієслів на -ej (крім blej) множина — на -yem, -yet, -yen: pëlqej — pëlqeva, pëlqeu, але pëlqyem, pëlqyet, pëlqyen; kthej — ktheva, kthyem.

особаlajblejpi
unëlavablevapiva
tilaveblevepive
ai, ajolaubleupiu
nelamëblemëpimë
julatëbletëpitë
ata, atolanëblenëpinë

Дієслова на приголосний

Закінчення -a, -e, -i, -ëm, -ët, -ën: hap — hapa, hapi, hapëm. Після k, g, h у формі «він» — -u: njoh — njohu, fik — fiku. Так само змінюється iki «іти геть, від’їжджати»: ika, iku, ikëm.

особаhapmbyllnjoh
unëhapambyllanjoha
tihapembyllenjohe
ai, ajohapimbyllinjohu
nehapëmmbyllëmnjohëm
juhapëtmbyllëtnjohët
ata, atohapënmbyllënnjohën

З -t- і -r-: luaj, gjej, bëj

Кілька поширених дієслів на -j додають -t-, а закінчення в них — як у дієслів на приголосний: luaj — luajta, luajti; gjej — gjeta, gjeti; arrij — arrita; mbaj — mbajta. Bëj і hyj додають -r-, але лише в однині: bëra, bëre, bëri, але bëmë, bëtë, bënë.

особаluajgjejbëj
unëluajtagjetabëra
tiluajtegjetebëre
ai, ajoluajtigjetibëri
neluajtëmgjetëmbëmë
juluajtëtgjetëtbëtë
ata, atoluajtëngjetënbënë

Заперечення і короткі форми

Nuk і коротка форма стоять перед дієсловом: Nuk e gjeta — «Я його не знайшов», E bleva dje — «Я купив це вчора», I telefonova — «Я йому подзвонив».

Приклади

Dje punova deri vonë.
Учора я працював допізна.
Ku e bleve këtë xhaketë?
Де ти купив цю куртку?
Verën e kaluar shkuam në Durrës.
Минулого літа ми їздили до Дурреса.
E hapa dritaren.
Я відчинив вікно.
Fëmijët luajtën gjithë ditën.
Діти гралися весь день.

Типові помилки

Unë punoi shumë.
✓ Unë punova shumë.
Punoi — «він працював»; «я» — punova.
Ne shkuan në det.
✓ Ne shkuam në det.
«Ми» — на -m: shkuam; shkuan — «вони».
Shkruajta një letër.
✓ Shkrova një letër.
Shkruaj змінюється як punoj: shkrova. Форма shkruajta — ненормативна.
💡 Порада. Множина аориста в дієслів на -oj і -uaj схожа на дієприкметник: punuam — punuar, shkruam — shkruar. Запам’ятаєш одне — легко пригадаєш інше.
🎯 Потренувати тему