L'aggettivo: posizione e concordanza
L'aggettivo di solito segue il sostantivo e concorda con esso in genere e numero: një djalë i mirë — «un bravo ragazzo», një vajzë e mirë — «una brava ragazza». La maggior parte degli aggettivi comincia con un articolo di collegamento — i, e o të; alcuni ne sono privi: një qytet modern — «una città moderna».
Quattro forme
Al singolare cambia solo l'articolo: i per il maschile, e per il femminile. Al plurale entrambi i generi prendono të, e la forma femminile di solito aggiunge -a. La tabella mostra le forme dopo jam «essere» e dopo un sostantivo indeterminato al nominativo. All'accusativo dopo un indeterminato si usa të: Kemi një shtëpi të madhe; subito dopo un sostantivo plurale determinato l'articolo è e: vajzat e mira (vedi l'argomento «L'articolo di collegamento»).
| m. sing. | f. sing. | m. pl. | f. pl. | traduzione |
|---|---|---|---|---|
| i mirë | e mirë | të mirë | të mira | buono |
| i bukur | e bukur | të bukur | të bukura | bello |
| i gjatë | e gjatë | të gjatë | të gjata | alto, lungo |
| i vjetër | e vjetër | të vjetër | të vjetra | vecchio |
| i pastër | e pastër | të pastër | të pastra | pulito |
| i lumtur | e lumtur | të lumtur | të lumtura | felice |
Forme irregolari
Alcuni aggettivi frequenti formano il plurale, e a volte anche il femminile, a modo loro. Imparali in tutte e quattro le forme.
| m. sing. | f. sing. | m. pl. | f. pl. | traduzione |
|---|---|---|---|---|
| i madh | e madhe | të mëdhenj | të mëdha | grande |
| i vogël | e vogël | të vegjël | të vogla | piccolo |
| i ri | e re | të rinj | të reja | nuovo, giovane |
| i keq | e keqe | të këqij | të këqija | cattivo |
| i zi | e zezë | të zinj | të zeza | nero |
| i kuq | e kuqe | të kuq | të kuqe | rosso |
| i rëndësishëm | e rëndësishme | të rëndësishëm | të rëndësishme | importante |
Dopo jam «essere»
Dopo jam l'aggettivo concorda con il soggetto allo stesso modo: Djali është i gjatë, Vajza është e gjatë. Al plurale qui prende sempre të: Djemtë janë të gjatë, Vajzat janë të gjata.
Aggettivi senza articolo
Non hanno articolo gli aggettivi in -ar, -or, -ik, -ist e molti aggettivi di origine straniera: shqiptar «albanese», popullor «popolare», turistik «turistico», modern «moderno», interesant «interessante», bujar «generoso». Il femminile aggiunge -e, il maschile plurale di solito -ë.
| m. sing. | f. sing. | m. pl. | f. pl. | traduzione |
|---|---|---|---|---|
| shqiptar | shqiptare | shqiptarë | shqiptare | albanese |
| modern | moderne | modernë | moderne | moderno |
| interesant | interesante | interesantë | interesante | interessante |
| bujar | bujare | bujarë | bujare | generoso |
Trappola: al plurale il genere cambia
Molti sostantivi maschili al plurale vogliono le forme femminili dell'aggettivo: qytet i madh — «una città grande», ma qytete të mëdha — «città grandi»; ushtrim i vështirë — ushtrime të vështira. È tipico dei sostantivi con il plurale in -e: qytete, ushtrime, male «montagne».