Das Partizip: punuar, hapur, pirë
Das Partizip ist nach der Form für „ich“ und dem Aorist (der einfachen Vergangenheit) die dritte Grundform des Verbs: punoj — punova — punuar. Es ändert sich nicht nach der Person. Man braucht es für das Perfekt (kam punuar — „ich habe gearbeitet“), als Adjektiv (dera e hapur — „die offene Tür“) und in Wendungen mit duke und pa.
Wie es gebildet wird
Die Endung hängt von der Wörterbuchform ab, es gibt aber Ausnahmen: luaj → luajtur, dal → dalë, marr → marrë.
| Wörterbuchform | Partizip | Beispiele |
|---|---|---|
| -oj | -uar | punoj → punuar, mësoj → mësuar |
| -uaj | -uar | shkruaj → shkruar, paguaj → paguar |
| -ej (außer blej) | -yer | kthej → kthyer, pëlqej → pëlqyer |
| auf Konsonant | -ur | hap → hapur, mbyll → mbyllur |
| auf -s (er-Form auf -t) | -tur | pyes → pyetur, mas → matur |
| einsilbig auf -j oder Vokal | -rë | laj → larë, bëj → bërë, blej → blerë, pi → pirë |
| einsilbig auf -ë | -në | vë → vënë, lë → lënë |
Unregelmäßige Partizipien
Am einfachsten lernst du sie als Dreiergruppe zusammen mit dem Aorist: jap — dhashë — dhënë, shoh — pashë — parë.
| Verb | Partizip | Bedeutung |
|---|---|---|
| jam | qenë | sein |
| kam | pasur | haben |
| ha | ngrënë | essen |
| jap | dhënë | geben |
| them | thënë | sagen |
| shoh | parë | sehen |
| vij | ardhur | kommen |
| dua | dashur | wollen; lieben |
| flas | folur | sprechen |
| fle | fjetur | schlafen |
| di | ditur | wissen |
| gjej | gjetur | finden |
| bie | rënë | fallen |
| rri | ndenjur | sitzen, bleiben |
| pres | pritur | warten |
| shes | shitur | verkaufen |
Als Adjektiv
Mit dem Bindeartikel wird das Partizip zum Adjektiv und richtet sich nach dem Substantiv: dera e hapur — „die offene Tür“, Dyqani është i mbyllur — „Der Laden ist geschlossen“, Jam i lodhur — „Ich bin müde“, Jemi të lodhur — „Wir sind müde“.
Mit duke und pa
Duke + Partizip bedeutet „indem man etwas tut“: Mësoj shqip duke lexuar — „Ich lerne Albanisch, indem ich lese“. Jam duke punuar — „Ich arbeite gerade“ (= po punoj). Pa + Partizip bedeutet „ohne etwas zu tun“: Doli pa thënë asgjë — „Er ging hinaus, ohne etwas zu sagen“.