Il condizionale e il «se»
Il condizionale (kushtore) si forma con do të + l'imperfetto: Do të punoja — «lavorerei», Do të doja një kafe — «Vorrei un caffè». Si usa per esprimersi in modo cortese e per parlare di cose irreali.
Le forme
Do të non cambia, e il verbo va all'imperfetto (vedi l'argomento «L'imperfetto: punoja, isha, kisha»): do të punoja, do të isha, do të kisha. La stessa forma esprime anche il «futuro nel passato»: Më tha që do të vinte — «Mi ha detto che sarebbe venuto».
| persona | punoj | jam |
|---|---|---|
| unë | do të punoja | do të isha |
| ti | do të punoje | do të ishe |
| ai, ajo | do të punonte | do të ishte |
| ne | do të punonim | do të ishim |
| ju | do të punonit | do të ishit |
| ata, ato | do të punonin | do të ishin |
Per essere cortesi
Do të doja … — «Vorrei …»: Do të doja një dhomë për dy netë — «Vorrei una camera per due notti». A do të më ndihmonit? — «Mi aiuterebbe?». Do të ishte mirë — «Sarebbe bello».
Se: nëse, po të
Una condizione reale si esprime con nëse o në qoftë se (un po' più formale) + un normale tempo verbale: Nëse bie shi, do të rrimë në shtëpi — «Se piove, resteremo a casa». Po të + il congiuntivo significa anch'esso «se»: Po të duash, mund të vish me ne — «Se vuoi, puoi venire con noi».
Condizioni irreali: po të + imperfetto
Una condizione irreale si esprime con po të o sikur të + l'imperfetto, e nella frase principale si usa do të + l'imperfetto: Po të kisha para, do ta blija — «Se avessi i soldi, lo comprerei». Sikur të mos binte shi, do të dilnim — «Se non piovesse, usciremmo». In italiano le due parti hanno forme diverse («se avessi…, comprerei»), in albanese invece entrambe sono all'imperfetto.
Parlando del passato: do të kisha + participio
Quando si parla di un passato che non si può più cambiare, entrambe le parti vogliono il participio: Do ta kisha gatuar darkën, po të kisha pasur kohë — «Avrei preparato la cena, se avessi avuto tempo». Nel parlato spesso si dice in modo più semplice: Po ta dija, do të ta thosha — «Se l'avessi saputo, te l'avrei detto».